Trà sen Hà Nội: từ đầm sen đến chén trà

Có những món uống không chỉ để giải khát. Trà sen là một trong số đó: một chén trà nhỏ có thể gói trọn mùa hè, mặt hồ buổi sớm và sự kiên nhẫn của người làm. Ở Hà Nội, trà sen gắn bó nhiều với vùng đầm hồ phía Tây Hồ, nơi sen được trồng và nở rộ mỗi độ hè.

Đầm sen buổi sáng sớm

Câu chuyện bắt đầu từ lúc trời chưa sáng hẳn. Theo cách làm truyền thống, người ta hái hoa sen từ rất sớm, khi nụ còn hé và hương chưa bay hết. Bông sen được nhẹ tay tách ra, giữ lại phần nhị chứa hương thơm. Công việc này cần sự khéo léo và hiểu biết về từng bông hoa; sen hái quá muộn thì hương đã phai, quá non thì chưa thơm.

Quy trình ướp trà truyền thống

Dưới đây là mô tả khái quát về cách ướp trà sen thủ công; mỗi nhà làm có thể có bí quyết và chi tiết riêng.

1. Chuẩn bị trà: trà xanh khô được chọn kỹ, đảm bảo khô ráo và sạch để dễ hấp hương.
2. Xếp lớp: trà và nhị sen (hoặc hoa sen) được xếp xen kẽ theo từng lớp trong dụng cụ kín.
3. Ủ hương: để qua đêm cho trà từ từ hút hương sen.
4. Sàng lọc và sấy lại: tách bã hoa, sấy nhẹ cho trà khô trở lại.
5. Lặp lại: thường phải làm nhiều lượt với hoa mới thì hương mới thấm sâu và bền.

Chính vì phải qua nhiều bước và cần hoa tươi theo mùa, trà sen thủ công thường mất công và có giá thành tương đối cao so với nhiều loại trà thông thường. Mức giá thực tế thay đổi, nên hãy hỏi trực tiếp nơi bán.

Chọn và pha một ấm trà sen

Khi chọn trà, hãy ngửi trước. Hương sen thật thường nhẹ, thanh và dịu; nếu hương quá nồng, gắt hay có mùi lạ thì nên thận trọng. Hỏi người bán về nguồn gốc, cách ướp và hạn sử dụng. Với trà đóng gói, hãy đọc kỹ nhãn mác và thông tin nhà sản xuất.

Cách pha cơ bản:

• Dùng ấm sứ hoặc ấm đất, tráng ấm bằng nước nóng.
• Cho lượng trà vừa phải, không quá nhiều để tránh chát.
• Rót nước vừa tắt sôi, đổ nước đầu đi để "rửa trà" nếu muốn.
• Hãm trong thời gian ngắn rồi rót ra chén nhỏ, thưởng thức từng ngụm.

Chén trà đầu thường thơm nhất. Những lượt sau hương nhạt dần nhưng vị lại đằm hơn. Hãy uống chậm, ngửi hương trước khi nhấp môi.

Bảo quản và thưởng thức

Trà sen khá nhạy với ẩm và mùi lạ. Cất trong hộp kín, để nơi khô ráo, thoáng mát, xa tủ lạnh có mùi thức ăn hay gia vị. Mở hộp xong nên đậy kín ngay. Nếu thấy trà ẩm, có mùi mốc, hãy bỏ đi, đừng cố dùng.

Về cách thưởng thức, trà sen hợp với buổi sáng yên tĩnh, một chiếc bánh nhỏ vị ngọt nhẹ và vài người bạn. Không cần nghi thức cầu kỳ, chỉ cần không vội.

Trà sen và những dịp thưởng thức

Trà sen thường xuất hiện trong những dịp trân trọng: tiếp khách quý, đầu năm mới, một buổi chiều nhàn nhã bên người thân. Món quà này gói trong đó lòng mến khách của người Hà Nội, không cần phô trương. Nếu mua làm quà, bạn nên hỏi về cách bảo quản và cách pha để người nhận thưởng thức trọn vẹn.

Điều cần nhớ

Trà sen là món quà của mùa hè, của đầm nước và đôi tay kiên nhẫn. Chọn kỹ, pha dịu và uống chậm là cách tôn trọng công sức đó. Thông tin ở đây mang tính giới thiệu chung; nếu có điều kiện, hãy tham quan, trò chuyện trực tiếp với người làm nghề và kiểm tra thông tin hiện hành khi mua.