Nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội

Người Hà Nội có nhiều cách uống trà: ngồi trong căn phòng khách yên tĩnh với bộ ấm chén nhỏ, ngồi xổm trước quán chè xanh vỉa hè, hay nhấp trà nóng trong ngày se lạnh khi chuyện trò cùng bạn cũ. Mỗi cách đều có nét duyên riêng, và đều cho thấy trà là sợi dây nối con người với nhau.

Các loại trà thường gặp

Không cần am hiểu sâu bạn vẫn có thể làm quen với vài loại phổ biến trong đời sống thường ngày:

• Trà mạn: trà xanh khô, nước vàng xanh, vị chát nhẹ; thường dùng trong gia đình.
• Trà sen: trà được ướp hương sen, thơm dịu và thanh, gắn với những dịp tiếp khách trân trọng.
• Chè xanh: chè tươi nấu nhanh, bán nhiều ở vỉa hè, uống nóng với một chút kẹo lạc hay hạt hướng dương.
• Trà nhài: trà ướp hương hoa nhài, hương tươi mát, dễ làm quen.

Ấm chén và nước pha

Một bộ ấm chén nhỏ không đòi hỏi quá đắt đỏ. Ấm đất hay ấm sứ giữ nhiệt tốt, chén nhỏ khiến người uống nhấp từng ngụm và trò chuyện lâu hơn. Nước pha nên nóng nhưng không quá sôi với những loại trà thơm nhẹ như trà sen; nước sôi mạnh có thể làm vị chát lấn át hương.

Cách pha thông thường:

1. Tráng ấm và chén bằng nước nóng.
2. Cho trà vừa đủ, chừng vài phần ba thể tích ấm với trà dạng búp, tuỳ loại.
3. Rót nước, hãm ngắn, đổ nước đầu nếu muốn rửa trà.
4. Rót lượt hai và uống khi trà còn ấm.

Mỗi nhà có thói quen riêng, nên hãy xem đây là gợi ý chung hơn là quy tắc cố định.

Trà quán và nhịp phố

Bên cạnh trà tại nhà, Hà Nội còn nhiều kiểu trà quán: từ những quán nhỏ bên hè, tấm ván kê trên ghế nhựa thấp, đến những tiệm trà trong ngõ yên tĩnh. Ngồi ở đó, bạn thường thấy người ta nói chuyện thế sự, chuyện nhà, chuyện cũ, trong tiếng thìa khẽ chạm vào thành chén.

Nếu muốn thử, hãy chọn một quán có vẻ đông người quen, gọi một ấm nhỏ, và đừng vội. Giá cả thường ở mức bình dân đến vừa phải, nhưng khác nhau giữa các quán, vì vậy hãy hỏi giá trước.

Ứng xử khi mời và nhận trà

Trà là lời chào của chủ nhà. Khi được mời, hãy ngồi xuống, nhận chén bằng hai tay hoặc một tay có đỡ, nói lời cảm ơn rồi mới uống. Đừng uống ừng ực như uống nước giải khát; một chén nhỏ nhấp vài lần vừa thể hiện sự trân trọng vừa giúp cảm nhận vị.

Khi là người mời, bạn rót trà cho khách trước, rót đều tay, không rót đầy chén, và để ý khi chén của khách vơi thì rót thêm. Nếu khách không uống được trà đậm hoặc cần tránh caffeine, hãy hỏi và chuẩn bị nước lọc hoặc loại nhẹ hơn.

Trà và những cuộc trò chuyện

Điều làm nên nét riêng của văn hoá trà không phải loại trà đắt hay hiếm, mà là cuộc trò chuyện diễn ra quanh ấm trà. Một ấm trà nóng đặt giữa bàn là lý do để người ta ngồi lại, hỏi thăm nhau và kể những chuyện chẳng vội kết thúc. Vì thế, khi uống trà, bạn đừng cầm điện thoại quá nhiều; hãy để câu chuyện và chén trà dẫn đường.

Điều cần nhớ

Uống trà ở Hà Nội không phải cuộc thi kỹ thuật. Đó là sự chậm rãi, sự chu đáo với người đối diện và niềm vui nhỏ trong ngày. Chọn một loại trà bạn thích, ngồi xuống đủ lâu để câu chuyện bắt đầu, và để chén trà làm phần còn lại. Với giá cả và giờ mở cửa của từng quán, hãy kiểm tra thông tin hiện hành trước khi đến.