Xôi xéo và những gánh xôi sáng phố cổ

Khi thành phố còn ngái ngủ, trên những góc phố cổ đã có những gánh xôi bắt đầu một ngày mới. Nắp rổ mở ra, hơi nóng bốc lên, mùi nếp thơm quyện cùng mùi hành phi, và người bán thoăn thoắt xúc từng thìa xôi vào lá hoặc túi giấy. Xôi, đặc biệt là xôi xéo, từ lâu đã là bữa sáng của rất nhiều người Hà Nội: nhanh gọn, đủ no và ấm bụng.

Xôi xéo: vàng nghệ và bùi đỗ

Xôi xéo là món xôi nổi bật nhất trong các gánh xôi sáng. Hạt nếp được ngâm kỹ rồi đồ chín, trộn chút nghệ cho màu vàng bắt mắt. Phía trên là lớp đỗ xanh đồ chín, nghiền nhuyễn mịn, bùi bùi, và hành phi giòn thơm. Khi ăn, hạt nếp dẻo quyện cùng đỗ mịn và hành phi tạo nên một sự hài hoà vừa béo, vừa bùi, vừa thơm.

Nhiều nơi bán thêm ruốc, chà bông, trứng cút hoặc thịt kho để tăng độ đậm đà. Tuy vậy, một phần xôi xéo chỉ có nếp, đỗ và hành phi đã đủ hấp dẫn với những ai ưa vị mộc mạc.

Những loại xôi quen thuộc

• Xôi lạc: nếp trộn lạc rang, thường rắc thêm muối vừng, bùi và dẻo.
• Xôi ngô: hạt ngô ngọt trộn cùng nếp, rắc mỡ hành, thơm mùi bắp.
• Xôi đỗ đen: nếp trộn đỗ đen, có vị bùi và hơi ngọt tự nhiên.
• Xôi gà, xôi chả: ăn kèm thịt gà xé hoặc chả để bữa sáng đầy đặn hơn.
• Xôi vò: xôi nhuyễn mịn với đỗ xanh, hay có mặt trong những gánh hàng rong.

Nét văn hoá của gánh hàng rong

Gánh xôi không chỉ là món ăn mà còn là một phần nhịp sống của phố cổ. Người bán thường có mặt ở những góc phố quen thuộc, thuộc mặt khách quen, nhớ cả khẩu vị của từng người. Họ gói xôi bằng lá hoặc giấy, thường cho thêm một chút hành phi, muối vừng nếu bạn thích. Một vài người mua xôi để ăn tại chỗ, đứng bên vỉa hè hoặc ngồi ghế nhựa nhỏ, trò chuyện vài câu cùng người bán.

Hoàn Kiếm và các phố cổ lân cận là nơi bạn dễ bắt gặp những gánh xôi hơn cả. Tuy nhiên, vì hàng rong thường di chuyển nên điểm bán và giờ bán có thể thay đổi, đừng nghĩ rằng một địa điểm cố định sẽ luôn có sẵn.

Một vài lưu ý khi ăn xôi

• Xôi rất no, hãy gọi vừa đủ ăn, tránh để thừa gây lãng phí.
• Nếu cần ăn nhẹ hơn, chọn xôi không thịt, thêm chút muối vừng.
• Khi đứng ăn ở vỉa hè, nhớ nhường lối cho người đi bộ và xe qua lại.
• Mức giá thường bình dân, nhưng có thể khác nhau tuỳ khu vực.

Điều cần nhớ

Xôi xéo và những gánh xôi sáng là một nét đẹp dung dị của Hà Nội. Bạn không cần phải tìm đến những nơi nổi tiếng, chỉ cần thức dậy sớm, đi dạo chậm rãi và để mùi xôi nếp dẫn đường. Hãy kiểm tra thông tin giờ bán, giá cả hiện hành tại nguồn chính thức hoặc hỏi người bán trước khi mua.