Mùa cốm: hương lúa non và gánh cốm làng Vòng

Nhiều người Hà Nội nói rằng thu đến không phải vì lá vàng rơi, mà vì có tiếng rao cốm trên phố. Những gánh cốm lót lá sen, buộc bằng sợi rơm xanh nhẹ nhàng đi giữa buổi sớm se lạnh, mang theo mùi lúa non thơm dịu. Cốm không rực rỡ, nhưng làm người ta dừng chân.

Cốm từ lúa nếp non

Cốm được làm từ những bông lúa nếp còn sữa, gặt vào đúng độ, đem rang, giã, sàng sảy cẩn thận. Công đoạn nào cũng cần sự khéo léo: lửa rang không được quá già, tay giã không quá mạnh, nếu không cốm sẽ mất màu xanh hay nát vụn. Thành phẩm là những hạt dẹt, dẻo, thơm, mang vị ngọt thanh tự nhiên.

Làng Vòng, nay thuộc khu vực Cầu Giấy, từ lâu được nhắc đến như cái nôi của nghề làm cốm Hà Nội. Dù đô thị hóa đã thay đổi nhiều, cái tên làng Vòng vẫn gắn chặt với hình ảnh gánh cốm bước vào phố cổ mỗi độ thu về.

Cách ăn cốm cho đúng điệu

Người sành ăn thường ăn cốm rất khoan thai. Mở lớp lá sen ra, bốc từng nhúm nhỏ, đưa lên miệng, nhai chậm để cảm nhận vị ngọt dần lan. Cốm thường được ăn kèm:

• Chuối tiêu chín, vị ngọt và mềm hòa với độ dẻo của cốm
• Hồng chín, ăn xen để cân bằng vị thanh
• Một ấm trà sen hoặc trà nóng nhẹ

Cốm còn là nguyên liệu của nhiều món quen: chè cốm xanh ngọt mát, cốm xào, cốm dẹp trộn dừa, bánh cốm nhân đậu xanh vỏ dẻo dùng làm quà. Bánh cốm thường gắn với những dịp cưới hỏi truyền thống, như một thứ quà mang ý nghĩa gắn kết.

Chọn mua cốm ra sao

Cốm ngon thì thơm mùi lúa, hạt mềm, màu xanh nhạt tự nhiên. Một vài điều nên biết khi chọn:

1. Nhìn màu: xanh nhạt hoặc xanh ngọc, không xanh gắt như bị nhuộm.
2. Ngửi mùi: thơm nhẹ, không hắc, không mùi lạ.
3. Cảm nhận độ dẻo: hạt không quá khô, không nát.
4. Hỏi nguồn gốc và cách bảo quản từ người bán.

Đây chỉ là những cách nhận biết cơ bản, hãy chọn nơi bán quen, có uy tín và mua vừa đủ dùng.

Một chuyến đi xuôi theo cốm

Nếu có thời gian, bạn có thể dành nửa buổi đến khu vực Cầu Giấy để tìm hiểu về làng nghề, hoặc đơn giản dạo phố cổ và dừng ở những quầy cốm nhỏ. Mùa thu Hà Nội dịu dàng, hợp cho những cuộc đi chậm. Nên kiểm tra thông tin hiện hành về cơ sở làm cốm, thời điểm mùa vụ và cách di chuyển trước khi đi, vì mỗi năm có thể khác.

Khi ghé thăm, hãy lịch sự: xin phép khi chụp ảnh, không làm phiền công việc đang diễn ra, mua một ít cốm như một cách cảm ơn.

Điều cần nhớ

Cốm là thứ quà không thể vội. Hãy mua một gói nhỏ, tìm một chỗ ngồi yên, nhâm nhi cùng quả chuối chín, rồi nhìn thu trôi qua. Mùi cốm non sẽ ở lại với bạn lâu hơn bạn nghĩ.